{
 "sema": "hasat.online/model_istasyon_olcum_programi v1",
 "surum": "HS01 · 2026-09-02",
 "uretici": "uret_veri.py — program bilgi_veri.json'daki ÖLÇÜLMEYENLERDEN türetilir",
 "kapsam": "Bakanlık ortak sorun listesi md. 14 (model istasyon — talibiz)",
 "ne_degildir": "Bu bir başvuru metni, taahhüt veya fizibilite DEĞİLDİR. Bütçe · takvim · personel · ortak kurum · yer tahsisi bu dosyada YOKTUR ve uydurulmaz — bunlar kurumun ve Kaptan'ın alanıdır. Burada olan tek şey: bu sistemin neyi ölçemediği ve o ölçüm yapılırsa hangi sorunun cevaplanır hâle geleceğidir.",
 "oncelik_puani_neyi_olcmez": "Öncelik puanı YALNIZCA \"kaç soru cevaplanır hâle gelir\" sorusunu ölçer. ERTELEMENİN BEDELİNİ ÖLÇMEZ. İki kalemde bu fark belirleyicidir: yerel çeşit envanteri ve fenoloji gözlemi düşük puan alır, çünkü az soru açar — ama ertelenirse kayıp KALICIDIR (yaşlı ağaç ölür, tecrübeli üretici emekli olur). Bu yüzden \"geri_donulmez\" bayrağı puana KARIŞTIRILMADI, ayrı durur: karıştırsaydım tek sayı her şeyi ölçüyor sanılırdı. Sıralamayı tek başına okumayın.",
 "oncelik_nasil_belirlendi": "Uydurulmadı, SAYILDI: her kalem bilgi haritasındaki sorulardan kaçına dokunduğuna göre puanlanır — cevabı HİÇ OLMAYAN bir soruyu açmak 2 puan, zaten var olan bir cevabı iyileştirmek 1 puan. İyileştirme iki biçimde olur ve ikisi de 1 puandır: kısmi kapsamı tamamlamak (örn. hasat dönemi 2/32 → daha fazlası) VEYA kapsamı zaten tam olan bir cevabın GÜVENİNİ yükseltmek (örn. refakat tablosu 32/32 ama literatürdür; saha denemesi sayıyı değil güveni artırır). Bu ayrımı yazıyoruz çünkü metin yalnız \"kısmi cevabı tamamlamak\" deseydi, güven artıran kalemler puanı hak etmiyormuş gibi görünürdü. Sıralama bu puanın sonucudur.",
 "kaynak_harita": "/hasat/bilgi_veri.json",
 "ozet": {
  "kalem": 8,
  "toplam_acilan_soru": 3,
  "toplam_iyilesen_soru": 6,
  "harita_yok_sayisi": 4,
  "geri_donulmez_kalem": 2
 },
 "program": [
  {
   "ad": "Köy bazlı mikro-klima ölçüm ağı (12 yerleşim)",
   "neden_yok": "Köy bazında iklim hiç ölçülmedi; 12 köyün tamamı aynı uygunluk skorunu alıyor.",
   "yontem": "Yerleşim başına otomatik meteoroloji istasyonu (sıcaklık · yağış · rüzgâr · nem), en az bir tam vejetasyon yılı.",
   "acar": [
    "Bu köyün kendi iklimi ne?",
    "Buraya ne ekebilirim?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Ada 29,7 × 16,6 km ve zirvesi 642 m; bu kabartmada tek bir iklim değeri kullanmak zorunda kalıyoruz. Ayrıca iki kaynak çelişiyor (751 mm ve 680 mm) ve hangisinin doğru olduğu BİLİNMİYOR — bu ağ çelişkiyi de kapatır.",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [
    "Bu köyün kendi iklimi ne?"
   ],
   "iyilesen_soru": [
    "Buraya ne ekebilirim?"
   ],
   "oncelik_puani": 3,
   "sira": 1
  },
  {
   "ad": "Toprak analizi hattı (pH · N-P-K · organik madde)",
   "neden_yok": "İlçede sunulan analiz hizmeti durdu; küçük üretici için pratikte erişilemez hâle geldi (bakanlık listesi md. 18).",
   "yontem": "Standart toprak örneklemesi (0-30 cm, parsel başına karışık örnek) + akredite laboratuvar analizi. Yeni yöntem icadı gerekmez.",
   "acar": [
    "Toprağımın pH ve NPK değeri ne?",
    "Ne kadar gübre, ne kadar su?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Sistem bugün gübre sayısının yanına \"toprağınız ölçülmeden dozaj kişiselleştirilemez\" uyarısını basmak ZORUNDA. Bu ölçüm o uyarıyı gereksiz kılar.",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [
    "Toprağımın pH ve NPK değeri ne?"
   ],
   "iyilesen_soru": [
    "Ne kadar gübre, ne kadar su?"
   ],
   "oncelik_puani": 3,
   "sira": 2
  },
  {
   "ad": "Parsel bazlı verim ölçümü",
   "neden_yok": "Verim hiç ölçülmedi; sistem verim tahmini ÜRETMİYOR.",
   "yontem": "Sabit parsellerde tartılı hasat kaydı, ürün ve sezon bazında.",
   "acar": [
    "Ne kadar verim alırım?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Genç üreticinin ilk sorusu budur ve bugün cevabı YOK. Ölçülmeden verilecek her verim sayısı onu yanlış yatırıma sürükler (md. 4).",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [
    "Ne kadar verim alırım?"
   ],
   "iyilesen_soru": [],
   "oncelik_puani": 2,
   "sira": 3
  },
  {
   "ad": "Hasat dönemi (fenoloji) gözlem takvimi",
   "neden_yok": "Hasat dönemi yalnız odak üründe var; kalanında tarih uydurulmuyor.",
   "yontem": "Sabit parsellerde yıllık fenoloji gözlemi (çiçeklenme · meyve tutumu · olgunluk), ürün başına en az iki sezon.",
   "acar": [
    "Ne zaman hasat ederim?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Bu bilgi bugün yalnız köydeki tecrübeli üreticinin başında; yazıya geçmediği için emeklilikle birlikte kayboluyor (md. 13). Gözlem takvimi bilgi kaybını durdurur.",
   "geri_donulmez": true,
   "geri_donulmez_neden": "Bu bilgi yazıda değil, tecrübeli üreticinin başındadır. Emeklilik ve nüfus yaşlanmasıyla kaynak kapanır; sonradan ölçmek mümkün olmayabilir.",
   "acilan_soru": [],
   "iyilesen_soru": [
    "Ne zaman hasat ederim?"
   ],
   "oncelik_puani": 1,
   "sira": 4
  },
  {
   "ad": "Navlun ve lojistik maliyet kaydı",
   "neden_yok": "Navlun ölçülmedi; kâr ve arbitraj hesabı YOK.",
   "yontem": "Sevkiyat başına gerçek maliyet kaydı (kasa · palet · araç · feribot).",
   "acar": [
    "Navlun ne tutar?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Ada lojistiği tek armatöre bağlı (md. 17) ve malzeme fiyatları lojistik yüzünden yüksek (md. 9). Bu kayıt olmadan kârlılık konuşulamaz.",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [],
   "iyilesen_soru": [
    "Navlun ne tutar?"
   ],
   "oncelik_puani": 1,
   "sira": 5
  },
  {
   "ad": "Refakat (birlikte ekim) saha denemesi",
   "neden_yok": "113 eşleştirmenin tamamı literatürdür; adada denenmemiştir.",
   "yontem": "Kontrollü parsel denemesi (eşleştirilmiş kontrol), en az iki sezon.",
   "acar": [
    "Yanına ne ekeyim, ne uzak tutayım?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "Öneriler bugün \"literatür\" etiketiyle veriliyor; saha denemesi bu etiketi \"adada ölçüldü\"ye çevirir. Cevap SAYISI değişmez, GÜVENİ değişir.",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [],
   "iyilesen_soru": [
    "Yanına ne ekeyim, ne uzak tutayım?"
   ],
   "oncelik_puani": 1,
   "sira": 6
  },
  {
   "ad": "Yerel çeşit envanteri + aşı kalemi bankası",
   "neden_yok": "Gökçeada yerel çeşit envanteri elimizde YOK ve uydurulmuyor.",
   "yontem": "Yaşlı ağaç/asma tespiti, konum ve künye kaydı, çeşit doğrulama, aşı kalemi (çelik) toplama ve anaç üzerinde çoğaltım.",
   "acar": [
    "Bundan tohum alabilir miyim?"
   ],
   "ada_gerekcesi": "ÖLÇÜLDÜ: 32 üründen 13 tanesi tohumla KORUNAMAZ — Ladolia zeytin ve Vasilaki asma dâhil. Yalnız tohum toplayan bir ata-tohum çalışması, markalaşacak çeşitleri ilk adımda kaybeder. Bu kalem md. 15 ile md. 12'nin ortak çözümüdür ve ERTELENEMEZ: yaşlı ağaç kaybolursa çeşit de kaybolur.",
   "geri_donulmez": true,
   "geri_donulmez_neden": "Ölçüm ertelenirse yaşlı ağaç/asma kaybolur ve çeşit BİR DAHA GERİ GELMEZ. Aşı kalemi almak bir sonraki kışa ertelenebilir bir iş değildir.",
   "acilan_soru": [],
   "iyilesen_soru": [
    "Bundan tohum alabilir miyim?"
   ],
   "oncelik_puani": 1,
   "sira": 7
  },
  {
   "ad": "Ata tohum izolasyon denemesi (ada rüzgârı altında)",
   "neden_yok": "İzolasyon mesafeleri literatür aralığıdır; ada rüzgârı altında sınanmamıştır.",
   "yontem": "İşaretli çeşitlerle izolasyon mesafesi denemesi + tohum saflık testi.",
   "acar": [],
   "ada_gerekcesi": "Ölçülen ortalama rüzgâr 26,4 km/s (Poyraz). Rüzgârla tozlaşan üründe literatür mesafesi burada YETMİYOR OLABİLİR — bu bir tahmin değil, sınanması gereken bir sorudur.",
   "geri_donulmez": false,
   "geri_donulmez_neden": null,
   "acilan_soru": [],
   "iyilesen_soru": [],
   "oncelik_puani": 0,
   "sira": 8
  }
 ]
}